Cảnh giác cuộc gọi mạo danh cơ quan công an đòi tiền

Cuộc gọi mạo danh cơ quan công an thường theo một kịch bản: thông báo bạn liên quan đến vụ án, đường dây rửa tiền, ma túy hoặc có bưu phẩm vi phạm, đe dọa bắt giữ, yêu cầu giữ bí mật, rồi đòi chuyển tiền vào "tài khoản tạm giữ" hoặc cài ứng dụng để "xác minh". Nguyên tắc cần nhớ: cơ quan công an không giải quyết vụ việc qua điện thoại, không yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản để điều tra, và không bắt người dân cài ứng dụng qua đường link. Khi nhận cuộc gọi như vậy, hãy cúp máy và tự liên hệ công an nơi cư trú.

Kịch bản quen thuộc

"Bạn liên quan đến đường dây rửa tiền"

Kẻ gian xưng là cán bộ công an, đọc đúng họ tên, số căn cước, địa chỉ của bạn (thông tin thường có từ các vụ lộ lọt dữ liệu), thông báo tài khoản ngân hàng của bạn bị dùng trong vụ án. Để "chứng minh trong sạch", bạn phải chuyển toàn bộ tiền vào tài khoản do cơ quan "tạm quản lý".

"Có bưu phẩm, hàng cấm gửi bằng tên bạn"

Cuộc gọi tự động hoặc nhân viên "bưu điện" báo bưu phẩm vi phạm, sau đó chuyển máy cho "công an" để đe dọa.

"Lệnh bắt, quyết định khởi tố gửi qua Zalo"

Kẻ gian gửi hình ảnh giấy tờ có con dấu, ảnh người mặc cảnh phục, thậm chí gọi video từ một căn phòng trông giống trụ sở công an để tăng độ tin cậy.

"Cập nhật định danh điện tử, cài ứng dụng"

Mạo danh cán bộ công an phường hướng dẫn "cập nhật mức định danh", "đồng bộ dữ liệu căn cước", gửi link tải ứng dụng giả mạo dịch vụ công. Ứng dụng này xin quyền trợ năng để điều khiển điện thoại và đọc mã OTP ngân hàng, rồi rút sạch tài khoản. Cách nhận biết loại ứng dụng này có trong bài nhận diện phần mềm độc hại chạy ngầm trên điện thoại.

Những dấu hiệu khẳng định là lừa đảo

• Yêu cầu chuyển tiền dưới bất kỳ danh nghĩa nào: tạm giữ, bảo lãnh, xác minh, nộp phạt qua tài khoản cá nhân.
• Yêu cầu giữ bí mật, không được nói với gia đình "vì ảnh hưởng điều tra".
• Yêu cầu cài ứng dụng qua link, hoặc ứng dụng chia sẻ màn hình.
• Hỏi mã OTP, mật khẩu ngân hàng, ảnh hai mặt căn cước kèm ảnh chân dung.
• Đe dọa bắt ngay lập tức nếu cúp máy.
• Yêu cầu ra chỗ vắng, thuê phòng khách sạn để "làm việc" qua video.

Cơ quan công an thực sự làm việc thế nào

Khi cần làm việc với công dân, cơ quan tố tụng gửi giấy triệu tập, giấy mời bằng văn bản, mời lên trụ sở làm việc trực tiếp. Quá trình điều tra không yêu cầu người dân chuyển tiền vào tài khoản ngân hàng nào. Các thủ tục hành chính như định danh điện tử được thực hiện qua ứng dụng chính thức tải từ kho ứng dụng, hoặc trực tiếp tại cơ quan công an, không qua link gửi trong tin nhắn.

Khi nhận cuộc gọi đáng ngờ

1. Bình tĩnh, không tranh luận dài. Kẻ gian được huấn luyện để giữ bạn trên máy càng lâu càng tốt.
2. Cúp máy. Bạn không vi phạm gì khi cúp máy một cuộc gọi lạ.
3. Tự xác minh: liên hệ công an phường, xã nơi cư trú bằng số bạn tự tra hoặc đến trực tiếp.
4. Nói với người thân. Việc chia sẻ phá vỡ sự cô lập mà kẻ gian tạo ra.
5. Không bấm link, không cài ứng dụng, không cung cấp OTP.
6. Báo cáo số điện thoại lừa đảo qua kênh tiếp nhận phản ánh cuộc gọi rác, lừa đảo của cơ quan quản lý viễn thông và qua tính năng báo cáo của ứng dụng chặn cuộc gọi.

Nếu đã chuyển tiền hoặc cài ứng dụng

• Gọi ngay tổng đài ngân hàng yêu cầu khóa tài khoản, khóa dịch vụ ngân hàng điện tử, báo giao dịch lừa đảo.
• Bật chế độ máy bay, gỡ ứng dụng lạ (thu hồi quyền trợ năng, quản trị thiết bị trước), hoặc khôi phục cài đặt gốc.
• Đổi mật khẩu ngân hàng, email từ thiết bị khác.
• Trình báo công an với đầy đủ bằng chứng: số điện thoại gọi đến, tin nhắn, số tài khoản nhận tiền. Xem bài kênh tố cáo lừa đảo trực tuyến.

Vì sao kịch bản này hiệu quả

Kẻ mạo danh dựa vào ba đòn tâm lý. Thứ nhất là uy quyền: danh xưng cơ quan nhà nước khiến người nghe e ngại, không dám chất vấn. Thứ hai là sợ hãi: lời đe dọa bắt giữ, khởi tố làm người nghe mất bình tĩnh. Thứ ba là cô lập: yêu cầu giữ bí mật, không được cúp máy, khiến nạn nhân không thể hỏi ý kiến ai. Khi cả ba cùng tác động, ngay cả người hiểu biết cũng có thể làm theo. Nhận ra mình đang bị đẩy vào trạng thái sợ hãi và bị cô lập chính là tín hiệu để dừng lại.

Bảo vệ người lớn tuổi trong gia đình

Người cao tuổi là đối tượng bị nhắm nhiều nhất vì thường có tiền tiết kiệm, tôn trọng cơ quan nhà nước và dễ hoảng sợ khi bị đe dọa. Hãy trò chuyện trước với cha mẹ, ông bà về kịch bản này, dặn một quy tắc đơn giản: "Ai gọi xưng công an đòi chuyển tiền là lừa đảo, cúp máy và gọi cho con". Cài sẵn ứng dụng chặn cuộc gọi rác, bật thông báo biến động số dư, và cân nhắc đặt hạn mức chuyển tiền trực tuyến thấp cho tài khoản của người lớn tuổi.

Các chiêu mạo danh khác như giả ngân hàng, giả nhân viên điện lực cũng dùng chung kỹ thuật tâm lý; xem thêm bài thủ đoạn mạo danh ngân hàng.